ترس کودکان از کارتون: علل، علائم و ۷ روش مقابله
روانشناسی, روانشناسی کودک
ترس کودکان از کارتون: علل، علائم و ۷ روش مقابله
مجموعه مدارس سلام
شهریور 15, 1405
شهریور 14, 1405
فهرست مطالب
ترس کودک از شخصیتهای کارتونی چیست؟
ترس از کارتون چه زمانی جدی میشود؟
علائم ترس شدید کودک از شخصیتهای کارتونی
علت ترس کودک از کارتون چیست؟
تجربه استرسزایِ مرتبط با شخصیتپردازیهای کارتونی
عدم تمایزگذاری میان خیال و واقعیت
تروماهای دوران کودکی و استرس های محیطی
اضطراب یا حساسیت زمینهای به محرکی خاص
ترساندن و تهدیدکردن کودک با شخصیتهای کارتونی
راهکارهای رفع ترس کودک از کارتون
شخصیتپردازی مجدد نقشهای تلویزیونی و کارتونی
کمکگرفتن از پشت صحنه ساخت فیلمها و کارتونها
تشویق رفتارهای شجاعانه کودک
تمرین حساسیتزدایی تدریجی
تمرین تکنیکهای تنآرامی و ذهنآگاهی
حفظ برنامه منظم روزانه
همدلی، حمایت عاطفی و اجتناب از شوخی و تمسخر
سخن پایانی
سوالات متداول
تصاویر، صداها و حرکتها وقتی در کنار هم قرار میگیرند، میتوانند لحظات ماندگار و گاهی دردناکی را در ذهن بیننده ایجاد کنند؛ درست مانند صحنه گریه علی در فیلم بچههای آسمان که پس از شنیدن خبر اول شدنش، به خاطرهای غمانگیز برای بسیاری از تماشاگران ایرانی تبدیل شد. گاهی اوقات، کارگردانان و انیماتورها عمداً احساس ترس و وحشت را به بینندگان القا میکنند. این موضوع به افزایش شیوع ترس از شخصیتهای کارتونی (Kyrofelonoshophobia) و همچنین عوارض تماشای فیلمهای ترسناک برای کودکان منجر شده است. در این مقاله، پس از بررسی ماهیت، علائم و دلایل ترس از شخصیتهای کارتونی متن رو و تلویزیونی، بهترین راهکارهای درمانی برای این نوع جدید از فوبیا را ارائه خواهیم داد.
ترس کودک از شخصیتهای کارتونی چیست؟
ترس از شخصیتهای کارتونی (Kyrofelonoshophobia) یکی از انواع فوبیا در کودکان است که به دلیل ظاهر ترسناک برخی از شخصیتهای انیمیشنی ایجاد میشود. گاهی اوقات، طراحی شخصیتهای تلویزیونی و کارتونی به قدری زشت و شیطانی است که هر بینندهای را میترساند.
این نوع شخصیتپردازیها برای برخی از کودکان، علاوه بر ترس، نمادی از ناامنی در دنیا و اطرافیانشان میشود؛ نمادی که حتی فکر کردن به آن برای کودکان وحشتناک و کابوسوار است.
ترس از کارتون چه زمانی جدی میشود؟
ترس کودک از شخصیتهای سینمایی و کارتونی به اندازه ترسهای طبیعی کودکان مانند ترس از ارواح و هیولاها رایج نیست. دامنه این فوبیا اغلب به یک شخصیت کارتونی خاص محدود میشود. اما باید مراقب افزایش نفوذ ترس از شخصیتهای کارتونی در زندگی کودک باشید، زیرا در موارد شدید، کودکان:
با مشاهده هر انیمیشن و نمایش تلویزیونی دچار اضطراب شدید و حمله وحشتزدگی میشوند.
توانایی حضور در جشنها و مراسمهایی با اجرای شخصیتهای کارتونی را ندارند.
گاهی حتی شنیدن نام فیلم یا کارتون مورد نظر نیز به بروز اختلال پانیک در کودک منجر میشود.
علائم ترس شدید کودک از شخصیتهای کارتونی
نشانه اصلی این اختلال (Kyrofelonoshophobia)، ترس از شخصیتهای کارتونی و تجربه اضطراب شدید و حملات وحشتزدگی در حضور یا پیشبینی حضور چهرههای انیمیشنی است. موارد زیر از دیگر علائم فوبیای شخصیتهای سینمایی و انیمیشنی هستند:
بروز علائم جسمانی مانند تعریق و افزایش ضربان قلب در مواجهه واقعی یا خیالی با شخصیتهای کارتونی.
اجتناب از موقعیتهای واقعی و خیالی مرتبط با شخصیتپردازیهای کارتونی، انیمهای و تلویزیونی.
خوابهای ترسناک درباره شخصیتهای کارتونی و افزایش کابوس شبانه کودک.
افکار و باورهای غیرمنطقی و غیرواقعبینانه درباره شخصیتهای تلویزیونی.
علت ترس کودک از کارتون چیست؟
درباره دلایل ترس کودک از شخصیتهای تلویزیونی (Kyrofelonoshophobia) و فوبیاهای مشابه آن مانند ترس از دلقکها (Coulrophobia) و ترس از ماسک یا نقاب (masklophobia)، تحقیقات کمی انجام شده است. اما بر اساس دانش روانشناسی معاصر، چند مسئله در بروز این فوبیا نقش بیشتری دارند:
تجربه استرسزای مرتبط با شخصیتپردازیهای کارتونی
تجربیات دردناک گذشته بیشترین تأثیر را در شکلگیری انواع فوبیا دارند. وقتی کودک شخصیتهای شرور را در حال انجام کارهای خبیثانه میبیند، هم از آنها متنفر میشود و هم میترسد. به عنوان مثال، مشاهده جادوگر بدجنس شهر اُز و بدجنسیهای او با دوروتی، علاوه بر نفرت، ترس از دزدیده شدن را در کودک تحریک میکند. همین تصورات و خیالپردازیهای ابتدایی برای ترس کودک از آن شخصیت کارتونی و شخصیتهای مشابه آن کافی است.
عدم تمایزگذاری میان خیال و واقعیت
برای کودکان ۳ تا ۷ ساله، تمام دنیا واقعیت است؛ چه این دنیا در ذهنشان باشد، چه در خارج و چه حتی در خوابشان! مثلاً اگر کودک در خواب ببیند که مادرش او را اذیت کرده، حتی اگر مادرش تا به حال از گل نازکتر به او نگفته باشد، باز هم احساس خطر و تهدید میکند. بدجنسی و خباثت برخی از شخصیتهای کارتونی به کنار، قوه خیالپردازی کودکان کاملاً آمادگی تبدیل این چهرهها به هیولا و ارواح را دارد.
برای آنها کارتونها صرفاً صحنههای عکسبرداری شده کامپیوتری یا دستی نیستند. شخصیتهای انیمیشنی برای کودکان نماد واقعیتاند. اگر به قدرت خیالپردازی کودکان پیشدبستانی و حتی دبستانی شک دارید، کافی است کمی بیشتر درباره دوست خیالی کودکان بخوانید.
تروماهای دوران کودکی و استرسهای محیطی
وقتی واکنش کودک به محرکهای ترسناک بیش از همسالانش افراطی و غیرمنطقی است، یکی از علل آن تجربه ترومای دوران کودکی یا افزایش استرسهای محیطی است. این تروماها یا استرسهای محیطی به واسطه افزایش تحریکپذیری و گوشبهزنگی کودک، او را در برابر محرکهای ترسناک آسیبپذیر میکنند.
به عنوان مثال، تجربه کودکآزاری به احساس ناامنی در کودک منجر میشود و در نتیجه، شدت انواع ترسهای طبیعی کودکان مانند ترس از دست دادن والدین را افزایش میدهد.
اضطراب یا حساسیت زمینهای به محرکی خاص
همه ما به صورت فطری یا بر اثر تجارب محیطی متنوع، نسبت به برخی چیزها حساسیم. یکی نسبت به تغییر فصلها، دیگری به بویی خاص و دیگری هم به صدایی خاص. گاهی اوقات دلیل ترس از شخصیتهای کارتونی و سینمایی، به صدای زمخت آنها، نحوه راهرفتنشان، ریش بلندشان یا هر چیز دیگری مربوط است که کودک به آن حساسیت دارد (شما بخوانید: با دیدن آن احساس چندش یا انزجار میکند).
ترساندن و تهدید کردن کودک با شخصیتهای کارتونی
گاهی اوقات والدین و اطرافیان از سر شوخی یا برای تهدید کودک، از شخصیتهای انیمیشنی هیولا یا همان «لولوخورخوره» میسازند. استفاده از چنین روشی، تأثیر مثبتی بر قانونپذیری کودکان ندارد و توصیه نمیشود. علاوه بر این، کودکان شاید گوششان با شما نباشد اما روح و روانشان با شما است. وقتی اطرافیان و خصوصاً والدین، شخصیتی تلویزیونی یا کارتونی را ترسناک جلوه دهند، کودک حتی از شنیدن نام آن موجود خیالی یا واقعی وحشتزده خواهد شد.